Fotoğraflarla Enver Paşa: Altı Karede Yükseliş (1912–1920)

Enver Paşa’nın kamuoyu önündeki on yılı, fotoğrafın gazete sayfalarına girdiği döneme denk gelir. Paris merkezli Rol ajansı, 1912–1914 arasında onu ve çevresindeki olayları defalarca görüntüledi. Bu galeride, Fransa Millî Kütüphanesi’nin (BnF) dijital arşivinde korunan altı fotoğraf üzerinden Enver Paşa’nın yükselişini ve geride bıraktığı İstanbul’u izliyoruz. Hayatının ayrıntılı anlatımı için Enver Paşa Kimdir? yazımıza bakabilirsiniz.

1. Balkan Savaşı Arifesinde Edirne (1912)

Balkan Savaşı başlarken Osmanlı’nın Rumeli’deki en önemli kalesi Edirne’ydi. Kentin beş ay süren kuşatmadan sonra Mart 1913’te düşmesi büyük bir sarsıntı yarattı; Temmuz 1913’te geri alınması ise Enver Bey’e “Edirne fatihi” ününü kazandırdı.

2. Nâzım Paşa (1912)

Balkan Savaşı’nda Harbiye nazırı ve başkumandan vekili olan Nâzım Paşa, bu fotoğraftan birkaç ay sonra, 23 Ocak 1913’teki Bâbıâli Baskını sırasında vurularak öldürüldü. Baskının ayrıntılarını forumdaki Bâbıâli Baskını rehberimizde anlattık.

3. Enver Bey (1913)

Kalpaklı bu portre, Bâbıâli Baskını ve Edirne’nin geri alındığı yıla aittir. Enver Bey otuz iki yaşındadır; Bingazi’den döneli henüz birkaç ay olmuştur ve Avrupa basınında “Türk ihtilalinin kahramanı” olarak tanınmaktadır.

4. Harbiye Nazırı (1914)

Aralık 1913’te miralay olan Enver Bey, 3 Ocak 1914’te paşalığa terfi ederek Harbiye nazırı oldu. Kılıcıyla verdiği bu poz, nazırlığının ilk aylarına aittir. Aynı aylarda orduda büyük bir gençleştirme başlatmış, yaşlı paşaların çoğunu emekliye ayırmıştır.

5. Makamında Enver Paşa

Fransızca altyazılı bu basılı kart, BnF’nin tanınmış kişilere ait portre dosyaları arasında korunur. Enver Paşa’nın Avrupa kamuoyunda da tanınan bir yüz olduğunu gösterir.

6. Geride Kalan: İşgal Altında Harbiye Nezareti (1920)

Enver Paşa’nın dört yıl boyunca orduyu yönettiği Harbiye Nezareti, bugün İstanbul Üniversitesi’nin merkez binasıdır. 16 Mart 1920’de İstanbul resmen işgal edildiğinde bina İngiliz denetimine girdi. Fotoğraf çekildiğinde Enver Paşa Berlin ile Moskova arasında gidip geliyor, Anadolu’da ise Millî Mücadele sürüyordu.

Görseller Hakkında

Fotoğrafların tamamı Fransa Millî Kütüphanesi’nin Gallica dijital kütüphanesinden alınmıştır ve kamu malıdır. Rol ajansının cam negatifleri üzerindeki el yazısı notlar, tırnak içinde verdiğimiz özgün başlıkların kaynağıdır. Her görselin altındaki bağlantıdan yüksek çözünürlüklü özgün kayda ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• M. Şükrü Hanioğlu, “Enver Paşa”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 11. cilt, 1995, s. 261–264. Çevrim içi madde.
• Cevdet Küçük, “Bâbıâli Baskını”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 4. cilt, 1991, s. 389–390.
• Bibliothèque nationale de France, Gallica: Agence Rol basın fotoğrafları koleksiyonu.