Fotoğraflarla Mimar Sinan: Çıraklıktan Ustalığa

1490 dolaylarında Kayseri’nin Ağırnas köyünde doğan Sinan, 1512’de devşirilerek İstanbul’a getirildi ve yeniçeri ocağında yetişti. Askerî mühendis olarak katıldığı seferlerin ardından yaklaşık elli yaşında saray başmimarlığına getirildi ve bu görevi 1588’deki ölümüne kadar, neredeyse yarım yüzyıl sürdürdü. Dönemin kayıtları ona yüzlerce yapı atfeder.

Şehzade Camii: Çıraklık

Kanuni Sultan Süleyman’ın, genç yaşta ölen oğlu Şehzade Mehmed anısına 1543’te yaptırmaya başladığı cami, Sinan’ın ilk büyük eseri sayılır. Merkezî kubbeyi dört yarım kubbeyle destekleyen planı, sonraki denemelerinin habercisidir.

Süleymaniye Camii: Kalfalık

1550 dolaylarında başlanan ve yedi yılda tamamlanan Süleymaniye, medreseleri, imareti, darüşşifası, hamamı ve kervansarayıyla büyük bir külliyenin merkezidir. Kubbesinin çapı 31 metreyi aşar.

Rüstem Paşa Camii: Çininin Zirvesi

1561’de yapımına başlanan Rüstem Paşa Camii, sekizgen kurgusu ve duvarlarını kaplayan İznik çinileriyle tanınır.

Mihrimah Sultan Camii (Edirnekapı): Işık

Genellikle 1562–1565 arasına tarihlenen yapı, yüksek bir platform üzerinde tek kubbeyle örtülür. 37 metre yüksekliğindeki kubbesi ve pencerelerle delinmiş duvarları, iç mekânı ışıkla doldurur.

Selimiye Camii: Ustalık

Edirne’deki Selimiye’yi Sinan seksen yaşını aşmışken tamamladı. Sekiz ayağa oturan kubbe 31,28 metre çapında ve 42 metre yüksekliğindedir; dört minaresinin her biri yaklaşık 71 metre yüksekliğindedir. Sinan’ın gelişimi çoğu zaman bu üç yapı üzerinden anlatılır: Şehzade çıraklık, Süleymaniye kalfalık, Selimiye ustalık eseri.

Sinan’ın Gözünden Selimiye

Selimiye’yi Sultan II. Selim yaptırdı; inşaat 1568’de başladı ve 1575’te tamamlandı. Sinan’ın anılarını aktaran Sai Mustafa Çelebi’nin Tezkiretü’l-Bünyan adlı eserine göre Sinan, Selimiye’nin kubbesini Ayasofya’nınkinden altı arşın yüksek ve dört arşın geniş yaptığını söylemiştir. Selimiye ve külliyesi 2011’de UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı.

Camilerin Ötesinde

Sinan’ın eserleri yalnızca camilerden ibaret değildir. İstanbul’a su taşıyan yaklaşık 257 metre uzunluğundaki Mağlova Kemeri, yaklaşık 635 metrelik Büyükçekmece Köprüsü ve bugün Bosna-Hersek’te bulunan, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Vişegrad’daki Mehmed Paşa Sokoloviç Köprüsü, onun mühendislik yönünü gösteren eserlerdendir. Medreseler, hamamlar, imaretler ve türbeler de eserleri arasındadır.

Sinan’ın Mirası

Sinan 17 Temmuz 1588’de İstanbul’da öldü ve Süleymaniye Külliyesi’nin hemen yanındaki türbesine defnedildi. Yetiştirdiği mimarlar, onun üslubunu Osmanlı coğrafyasının dört bir yanına taşıdı. Sultanahmet Camii’nin mimarı Sedefkâr Mehmed Ağa da Sinan’ın öğrencileri arasında sayılır.

Kaynaklar ve İleri Okuma

• Mimar Sinan (Wikipedia, İngilizce)

Kapak görseli: Selimiye Camii, Edirne. Görsel: Dosseman, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons